Nowy numer 28/2018 Archiwum

Lubuskie Carcassonne

Kamienne pasmo murów obronnych o łącznej długości ok. 1700 metrów, z bramami miejskimi i 37 basztami łupinowymi zamykało średniowieczny Friedeberg, obecnie Strzelce Krajeńskie. 

Porównanie średniowiecznej architektury Strzelec Krajeńskich do największego w Europie średniowiecznego kompleksu urbanistycznego we francuskim Car- cassonne wydawać by się mogło nieco na wyrost. Ogromną fortecę w Carcassonne tworzą: miasto górne z dwoma pasmami murów, bramami i barbakanami, 53 wieże i miasto dolne.

Wewnątrz murów umieszczonej na liście światowego dziedzictwa UNESCO średniowiecznej metropolii oprócz wielu cennych pomników architektury znajduje się czworoboczny zamek obronny i romańsko-gotycki kościół St. Nazaire. Ale czy faktycznie średniowieczna fortyfikacja, z dobrze zachowanymi murami obronnymi, w Strzelcach Krajeńskich może być porównana do leżącego na drodze łączącej Pireneje i Masyw Centralny Carcassonne? Średniowieczne miasto po- wstało pod koniec XIII w., w 1286 r. miejscowość nosiła nazwę Friedeberg. Margrabiowie brandenburscy z dynastii asuańskiej, wykorzystując rywalizację książąt piastowskich i pomorskich, zdobyli terytoria wzdłuż rzek Warty i Noteci. Friedeberg leżał na ważnym szlaku komunikacyjnym i handlowym, a jego okazałe fortyfikacje zapewniały bezpieczeństwo mieszkańcom, pozwalały też m.in. kontrolować wstęp do miasta i pobierać myto czyli cło od podróżujących. Mury pełniły równocześnie funkcje reprezentacyjne oraz ideowe. Wyrażały przede wszystkim autonomię oraz symbolizowały wolność obywateli od zewnętrznych zagrożeń. Najstarsze obwarowania miasta lokacyjnego, podobnie jak w innych miastach tej części Europy, zostały wzniesione w postaci wałów ziemnych i fos. Sukcesywnie obwarowania ziemne zastępowano konstrukcjami murowanymi – kamiennymi, a następnie ceglanymi. Strzeleckie fortyfikacje wzniesiono najprawdopodobniej pod koniec XIII wieku. W ich skład wchodził kamienny mur kurtynowy, wyposażony w kilkadziesiąt kamiennych czworobocznych baszt łupinowych, oraz dwie ceglane bramy miejskie: Młyńska i Gorzowska. Obie bramy były dodatkowo wzmocnione szyjami i przedbramiami, znanymi z rycin Mateusza Meriana i Daniela Petzolda. Głębokość fosy otaczającej miasto wynosiła mniej więcej 4 metry. Obwarowania miejskie spełniły jeszcze jedną funkcję – wyodrębniały dwie strefy miejskie: intra i extra muros. Pierwsza stanowiła rdzeń ośrodka, znajdował się w niej kościół parafialny i domy mieszczańskie. W Strzelcach strefę intra muros skomponowano regularnie, przygotowując skrupulatnie grunt pod zabudowę na planie kolistym. Organizację miasta rozpoczęto od wytyczenia ulicy pełniącej funkcję osi, nazwanej Richtstraße (die Richtung – kierunek, obecnie ul. Prosta). Przy tej głównej ulicy znajdowało się serce miasta – z jednej strony fara, z drugiej plac targowy. Strzelecka fara została wzniesiona z cegły na kamiennym cokole u schyłku XIII wieku. Pierwotnie była to sześcioprzęsłowa bazylika z otwartą więźbą dachową nad nawą główną i nawami bocznymi (nakryte jednym dachem). Kościół przebudowano po najeździe husytów w 1433 r. w stylu późnogotyckiej pseudobazyliki nakrytej sklepieniem gwiaździstym. Wokół świątyni znajdował się w średniowieczu główny cmentarz miejski symbolizujący wspólnotę żywych i umarłych mieszkańców. Nie ma najmniejszej wątpliwości, że warto odwiedzić francuskie i lubuskie Carcassonne, by poznać historię tych miast i ich mieszkańców.

« 1 »
oceń artykuł

Zobacz także

Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.

Zapisane na później

Pobieranie listy

Rekalma